Geschiedenis

De Commissie voor Toponymie en Dialectologie werd ingesteld bij Koninklijk Besluit van 7 april 1926, door de minister van Kunsten en Wetenschappen Camille Huysmans. Zoals het Koninklijk Besluit het voorschreef, stelde de Commissie haar reglement en haar programma op; het werd bij ministerieel besluit van 27 december 1926 goedgekeurd.

De Commissie heeft als voornaamste doel de studie van de toponymie en de dialectologie aan te moedigen. Daartoe centraliseert zij alle informaties van wetenschappelijke aard over deze disciplines. Zij geeft een jaarboek uit met het jaarverslag, en met toponymische en dialectologische studies van de leden of van geleerden die niet tot deze Commissie behoren. De Commissie bestaat uit twee afdelingen: een Vlaamse en een Waalse.

Naast het strikt wetenschappelijke domein, is er een ander aspect dat bij de stichting niet expliciet werd bepaald, maar dat gaandeweg een grote rol ging spelen in de activiteiten van de Commissie. Zo kunnen het openbaar bestuur en talrijke officiële instanties gebruik maken van de praktische diensten van de Commissie bij voorbeeld inzake de keuze, de vorm en de spelling van plaats- en straatnamen. Nauwelijks een jaar na de oprichting van de Commissie, in 1927, gingen de leden van de Vlaamse afdeling de discussie aan, in verband met de spelling van de gemeentenamen.

Het volgende jaar, in 1928, startte de Waalse afdeling met het onderzoek naar de taalkundige vorm van de aardrijkskundige namen die voorkwamen op de stafkaarten van het Militair (nu: Nationaal) Geografisch Instituut.

Het eerste praktische resultaat van de Commissie dateert al van 1929, nauwelijks drie jaar na de oprichting, toen een regeling werd getroffen voor de spelling van de Vlaamse gemeentenamen. Op 27 juni 1942 verzocht de directeur-generaal van het ministerie van Binnenlandse Zaken de Commissie om haar medewerking bij zijn pogingen te verhinderen dat schepencolleges gevestigde namen van straten en pleinen zouden hernoemen.

Sedert 1927 verschijnt een jaarboek, in het Frans getiteld “Bulletin de la Commission (royale) de Toponymie et Dialectologie” en in het Nederlands “Handelingen van de (Koninklijke) Commissie voor Toponymie en Dialectologie”. In 2016 verscheen jaargang 88. Verder publiceerde de Vlaamse afdeling 29 “Werken” en 15 “Overdrukken” (van belangrijke artikels). De Waalse afdeling publiceerde 26 “Mémoires” en 12 “Tirés à part”.